2017 - De onverhulde mens - Wouter Verbeke

NL
liquid identity #4 2016 oilcrayon and oil on canvas 110cm x 150cm

De onverhulde mens: Maen Florin en Stéphanie Leblon bij Light Cube

Over de vraag wat kunst nu eigenlijk inhoudt en wat het doel ervan is, wordt al eeuwen gediscussieerd en gefilosofeerd. Zowaar kunstenaars zelf moeten ons dikwijls het antwoord schuldig blijven. Er is dan ook geen juist of fout antwoord op die vraag; vele invullingen zijn mogelijk. Een van die mogelijkheden is het zoeken naar zichzelf, het blootgeven van de mens achter de façade, het onthullen van onze eigen essentie. De werken van Maen Florin en Stéphanie Leblon zijn ongetwijfeld in te delen onder deze categorie.

Toen ik voor het eerst de beelden zag van Maen Florin voelde ik onmiddellijk een sterke aantrekkingskracht. Er hing een bepaalde neerslachtigheid over de ‘onverschrokken’ beelden en toch ook een zekere lieflijkheid of eerder een zachte kwetsbaarheid. Haar figuren stralen een ongelukkigheid uit en dat maakt ze net zo boeiend. Ze dwingen empathie af bij de toeschouwer en zetten aan tot reflectie. Bij het zien van haar nieuwe werken bij Light Cube overvalt me opnieuw hetzelfde gevoel: een gevoel van herkenning.

De eenlingen staan allemaal op zichzelf en zoeken op geen enkele manier contact. Communicatie is er enkel in de vorm van een stille monologue intérieur. Het is alsof ze in zichzelf gesloten zitten, veilig in een mentale, ondoordringbare luchtbel. Het zijn aan de kant geschoven, afgedankte Don Quichottes met onbereikbare idealen. Een heel aantal van haar keramiekkoppen draagt ook de titel “Commedia”, maar het is een term die ook op haar andere beelden van toepassing is. De overeenkomsten met de Italiaanse Commedia dell’arte dringen zich op: maskerade, een ‘tragische’ combinatie van serieuze en komische elementen, harlekijnachtige figuren.

Florin inspireert zich onder andere op Velasquez en McCarthy, een opmerkelijk contrasterende combinatie. Dat merk je in haar sculpturen. Het lijken wel uit de context getrokken en carnavaleske Spaanse edellieden. De ‘simpele’ materialen zoals krulspelden, rubber, polyester, polyurethaan, textiel, … waarmee de beelden getooid en versierd zijn doen denken aan een verkleedpartij en appelleren aan de manier waarop idealisten bestempeld worden: kinderlijkheid en naïviteit.

Verder zijn ze ook bevreemdend, hebben allerlei uitsteeksels en komen precies van een andere planeet. Toch hebben ze meer met ons gemeen dan je zou denken. In feite zijn het menselijke figuren met hyperbolische gebreken. Wat opvalt is dat ze ondanks deze gebreken een onmiskenbare schoonheid uitstralen. Het zijn net die ‘oneffenheden’ die hen zo fascinerend maken. Geldt dat niet evenzeer voor de reële mens? Zijn het niet net onze kleine kantjes die onze persoonlijkheid haar uiteindelijke vorm geven en herkenbaar maken? Florins figuren zijn als het ware een uitvergrote incarnatie van onze mankementen. Dat zorgt ervoor dat iedereen er zich wel in kan herkennen en dat er een band ontstaat tussen de kijker en het beeld.

Wat ik vooral voel bij haar werk is het verlangen naar meer magie en mysterie in de onttoverde wereld die ons omringd. Florins beelden tonen zich zoals ze zijn, in al hun diversiteit, gekwetst en getekend, maar vooral mooi in hun eigenheid.

Ook Stéphanie Leblon verdiept zich in het mysterie dat de mens is. Leblon hecht in haar schilderijen steeds veel aandacht aan het concept, de psychologische en filosofische ideeën die erachter schuilen. Voor deze reeks werken concentreert ze zich meer bepaald op de beweging van het menselijk lichaam. Het water uit haar eerdere werken is verdwenen en de figuratie lijkt nu in een vacuüm voort te trillen.

In tegenstelling tot haar vroegere werk legt ze nu nog meer de focus op lijnvoering, wat door het gebruik van oliepastels nog wordt versterkt. Daardoor is de figuratie vaak niet meer letterlijk herkenbaar. De lichamen die ze schildert zijn ‘vervaagd’ en geabstraheerd. Hier en daar valt nog een ledemaat, een voet, te herkennen. Beweging neemt dus duidelijk de overhand en herkenbaarheid van figuratie is overbodig geworden.

Soms kan je, als je wat langer kijkt, verschillende lichamen ontwaren die met elkaar verstrengeld zijn. Leblon spreekt zelf van een “vloeibare identiteit”; een concept dat een zoektocht naar onszelf impliceert. Net zoals onze identiteit geeft het schilderij zichzelf nooit volledig prijs.

Net als de spartelende bewegingen die te zien zijn op haar doeken is haar techniek intuïtief. Ze hanteert een organische lijnvoering. Een wirwar van kronkelende, expressieve lijnen danst op het doek of op papier. Haar gebruik van felle en contrasterende kleuren is ‘gewaagd’, maar niet schreeuwerig. Ze slaagt erin alles tot een ‘rustig’ geheel te herleiden.

Leblons entiteiten lijken wel een dans uit te oefenen waarbij de geest uit het lichaam treedt en zich openstelt om zich te herenigen met het universum; een meditatieve, tranceachtige staat zo je wil. Haar werk draagt een metafysisch aura over zich. Het doet denken aan een overgangsfase, een rite de passage: het evaporeren van de mens in zijn essentie en het versmelten met de omgeving, de kosmos.

De werken van Maen Florin en Stéphanie Leblon tonen ons hoe we in wezen (kunnen) zijn. Ze zijn een voorbeeld van hoe kunstenaars op zoek kunnen gaan naar de kern van het mens zijn. Florin en Leblon slagen er tevens in dit te doen op een esthetische en vervoerende wijze. De expo is nog te bezichtigen tot 26 november 2017 bij Light Cube, Ronse.

 

Wouter Verbeke in the Artcouch.be
november 2017